COP31'in dokuzuncu gününün teması, 'Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi' teması kapsamında yeni uluslararası girişimler duyuruldu. COP31 Başkanlığı tarafından yayımlanan açıklamada, okyanusların ve denizlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolüne dikkat çekilirken, kıyı ekosistemlerinin korunması, deniz kirliliğinin azaltılması, bilimsel araştırmaların güçlendirilmesi ve finansman kaynaklarının artırılmasına yönelik hedefler ortaya konuldu.
ANTALYA MUTABAKATI AÇIKLANDI
COP31 Başkanlığı tarafından duyurulan 'Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı' ile ülkeler arasında denizlerin korunmasına yönelik iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Mutabakat, ülkelerin ulusal iklim planlarında okyanuslarla ilgili politikalara daha fazla yer vermesini, sera gazı emisyonlarının azaltılmasını ve kıyı bölgelerinin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin artırılmasını teşvik ediyor. Denizlerin korunmasına ayrılan iklim finansmanının sınırlı olduğuna dikkat çekilen mutabakatta, uluslararası finans kuruluşlarının ve yatırımcıların deniz ve kıyı projelerine daha fazla kaynak sağlaması çağrısında bulunuluyor.
2035'E KADAR YÜZDE 20 HEDEFİ
Mutabakatla bağlantılı olarak başlatılan 'Okyanus ve Denizler için Bölgesel ve Uluslararası İş Birliği Girişimi' kapsamında, 2035 yılına kadar öncelikli kıyı bölgelerinde zarar görmüş alanların en az yüzde 20'sinin restore edilmesi hedefleniyor. Girişimle deniz ekosistemlerinin iyileştirilmesi, deniz taşımacılığında temiz enerji kullanımının yaygınlaştırılması, çevreci limanların geliştirilmesi ve deniz taşımacılığı ile turizm sektörlerinde iklim değişikliğine dayanıklı yatırımların artırılması planlanıyor. Ayrıca iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas kıyı yerleşimlerinde erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması ve denizlere ilişkin bilimsel verilerin ülkeler arasında paylaşılması amaçlanıyor.
KURUM: DENİZLER BASKI ALTINDA
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, okyanusların küresel iklimin düzenlenmesinde önemli rol oynadığını belirterek, deniz ekosistemlerinin ve kıyı toplumlarının giderek artan tehditlerle karşı karşıya bulunduğunu söyledi. Kurum, "Okyanuslar iklimimizi düzenliyor, geçim kaynaklarını destekliyor ve dünyanın dört bir yanındaki toplulukların yaşamını sürdürüyor. Ancak ısınma, asitlenme, deniz seviyesinin yükselmesi ve kirlilik, deniz ekosistemleri ile kıyı toplulukları üzerinde giderek artan bir baskı oluşturuyor" dedi. Kıyı ekosistemlerinin restore edilmesi, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve bilimsel veri paylaşımının artırılması gibi çözümlerin bilindiğini kaydeden Kurum, asıl sorunun bu çözümleri hayata geçirecek uzmanlık, ortaklık ve finansman kaynaklarını bir araya getirmek olduğunu ifade etti. Kurum, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı ile ülkelerin ortak denizlerin ve kıyıların korunması için iş birliğini güçlendireceğini belirtti.
AKDENİZ İÇİN ÖZEL UYARI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan ise mutabakatın denizlerin korunmasına yönelik ortak taahhütleri somut bir eylem planına dönüştürdüğünü söyledi. Akdeniz havzasının iklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgeler arasında bulunduğuna dikkati çeken Turan, "Dünyanın en önemli iklim değişikliği sıcak noktalarından biri olan Akdeniz havzasında, ısınma, deniz kirliliği ve kıyı erozyonu gibi tehditlerle mücadelenin ancak sınırları aşan bir dayanışmayla mümkün olduğunun farkındayız" dedi. Türkiye'nin Sıfır Atık vizyonu ve denizlerin korunmasına yönelik girişimlerle bölgesel iş birliğini güçlendirmeyi sürdüreceğini belirten Turan, İstanbul'da kurulan İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'nin de bu çalışmalara katkı sağlayacağını ifade etti. Turan, mevcut finansman mekanizmalarının ve ortaklıkların harekete geçirilmesiyle kıyı toplumlarının dayanıklılığının artırılması ve sürdürülebilir mavi ekonominin geliştirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
DENİZ ÇÖPLERİNE KARŞI PLATFORM
COP31 kapsamında deniz kirliliğiyle mücadeleye yönelik yeni çalışmalar da uluslararası gündeme taşındı. Eylül ayında Trabzon'da düzenlenen Okyanuslar ve Denizler Zirvesi'nde başlatılan 'Deniz Çöpleri Eylem Platformu', Antalya'daki konferansta daha geniş bir uluslararası katılıma açıldı. Türkiye'nin Sıfır Atık deneyiminden yararlanacak platformla, deniz kirliliğine karşı geliştirilen uygulamaların farklı ülkelerde yaygınlaştırılması, projelerin teknik bilgi ve finansman kaynaklarıyla buluşturulması amaçlanıyor.
TÜRKİYE VE AVUSTRALYA'DAN ORTAKLIK
COP31 kapsamında Türkiye ve Avustralya, okyanusların ve kıyı toplumlarının korunmasına yönelik iş birliğini geliştirme kararı aldı. İki ülkenin ortak çalışmalarıyla özellikle gelişmekte olan küçük ada devletlerinde deniz ve kıyı projelerine yönelik finansmanın artırılması hedefleniyor. Bilim insanları ve karar vericilerin katılımıyla düzenlenen toplantılarda, Antarktika'nın küresel iklim sistemindeki rolü ve burada yürütülen bilimsel araştırmaların okyanuslardaki değişimlerin anlaşılmasına katkısı da ele alındı. COP31 Okyanuslardan Sorumlu Pasifik Özel Temsilcisi Inia Seruiratu, Pasifik ülkeleri açısından okyanusların yalnızca doğal bir kaynak değil, ekonomi, gıda güvenliği ve yaşam biçiminin temel unsuru olduğunu belirterek, "Okyanus, iklim çözümünün merkezindedir. Okyanus olmadan iklim eylemi başarıya ulaşamaz" dedi.
RIO SİNERJİLERİ GRUBU KURULDU
COP31 Başkanlığı ayrıca iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulmasıyla mücadelede uluslararası çalışmaların daha uyumlu yürütülmesi amacıyla 'Rio Sinerjileri Eylem Grubu'nu oluşturdu. Ülkelerin gönüllü katılımına dayanan girişimle iklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi kullanımına ilişkin mevcut hedeflerin ortak çalışmalarla desteklenmesi amaçlanıyor. Üç Rio Sözleşmesi arasındaki iş birliğini güçlendirecek girişim, ülkelere yeni yükümlülükler veya raporlama şartları getirmeden mevcut hedeflerin uygulanmasına katkı sağlayacak.
BM'DEN ANTALYA MUTABAKATINA DESTEK
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Okyanuslar Özel Temsilcisi Peter Thomson, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nın COP31 Başkanlığı tarafından Fiji'de düzenlenen Pasifik Ön-COP toplantısında verilen sözün yerine getirilmesi anlamına geldiğini belirtti. Thomson, iklim değişikliğiyle mücadelenin okyanusların korunmasından ve fosil yakıt kullanımından uzaklaşılmasının öneminden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı. COP31 Danışma Kurulu Üyesi ve Woods Hole Oşinografi Enstitüsü Okyanus ve İklim Politikaları Direktörü Dr. Kilaparti Ramakrishna da Antalya Mutabakatı'nı önemli bir başarı olarak değerlendirdi. Sağlıklı okyanuslar olmadan iklim istikrarının sağlanamayacağını belirten Ramakrishna, mutabakatın bilimsel araştırmaların politikalara dönüştürülmesi, finansmanın harekete geçirilmesi ve kıyı toplumları için somut sonuçlar elde edilmesi açısından ortak bir yol haritası sunduğunu ifade etti.
BİNALARDA YEŞİL DÖNÜŞÜM
COP31'in uluslararası iş birliği gündeminde binalarda enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi de yer aldı. Türkiye ile Almanya, Almanya'nın Uluslararası İklim Girişimi (IKI) kapsamında yürüttükleri iş birliğini geliştirmek amacıyla yapı sektöründe enerji ve döngüsel dönüşüme yönelik büyük ölçekli hibe çağrısı başlattı. Girişimle daha verimli, çevreci ve sürdürülebilir kentlerin geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.